Po co stronom term sheet
Dokument pozwala sprawdzić, czy strony podobnie rozumieją strukturę transakcji, cenę, harmonogram i podstawowe ryzyka. Dzięki temu ogranicza się koszt pracy nad pełną umową, jeżeli rozbieżności dotyczą kwestii fundamentalnych.
Term sheet nie powinien zastępować dokumentacji transakcyjnej. Jego zadaniem jest ustalenie kierunku oraz wskazanie spraw, które wymagają dalszego badania lub negocjacji.
Niewiążący nie znaczy pozbawiony znaczenia
Dokument powinien jasno wskazywać, które części są wiążące, a które mają charakter kierunkowy. Zwykle wiążące bywają poufność, wyłączność, koszty, prawo właściwe i zasady zakończenia negocjacji.
Samo umieszczenie ogólnego nagłówka „non-binding” może być niewystarczające, jeżeli dalsze postanowienia są sformułowane jak ostateczne zobowiązania. Liczy się treść całego dokumentu i przebieg negocjacji.
Cena, wycena i sposób zapłaty
Należy rozróżnić wartość przedsiębiorstwa od kwoty, którą sprzedający faktycznie otrzyma po uwzględnieniu zadłużenia, gotówki i kapitału obrotowego. Przy inwestycji trzeba ustalić, czy wycena jest podawana przed czy po wniesieniu nowych środków.
Term sheet powinien wskazywać, czy cena jest stała, podlega korekcie, zawiera odroczoną część, earn-out albo zatrzymanie środków na zabezpieczenie roszczeń.
Struktura transakcji
Inne skutki ma zakup udziałów, inne nabycie przedsiębiorstwa lub wybranych aktywów, a jeszcze inne objęcie nowych udziałów w ramach inwestycji. Struktura wpływa na zakres przejmowanych ryzyk, zgody kontrahentów i sposób dalszego działania firmy.
Jeżeli strony dopuszczają kilka wariantów, powinny wskazać, kto i na jakim etapie podejmie ostateczną decyzję.
Due diligence i wpływ wyników badania
Warto opisać zakres badania, termin udostępnienia informacji i znaczenie wykrytych ryzyk. Ogólne zastrzeżenie, że transakcja zależy od satysfakcjonującego due diligence, pozostawia kupującemu bardzo szeroką swobodę.
Sprzedający powinien wiedzieć, czy wynik badania może wpłynąć na cenę, strukturę, zabezpieczenia lub samą decyzję o kontynuowaniu transakcji.
Warunki zamknięcia transakcji
Term sheet może wskazywać zgody korporacyjne, finansowanie, zgody regulacyjne, zmianę określonych umów albo uporządkowanie wskazanych spraw przed podpisaniem lub zamknięciem.
Warunki powinny być możliwe do zweryfikowania i mieć termin graniczny. W przeciwnym razie proces może trwać bez jasnego punktu zakończenia.
Wyłączność
Wyłączność ogranicza możliwość rozmów z innymi inwestorami lub kupującymi. Dla sprzedającego oznacza czasowe zamknięcie alternatyw, dlatego okres i zakres zakazu powinny odpowiadać realnemu harmonogramowi badania oraz negocjacji.
Warto powiązać wyłączność z konkretnymi działaniami kupującego, terminami i możliwością wcześniejszego wygaśnięcia, jeżeli proces nie postępuje.
Ład korporacyjny po inwestycji
Przy inwestycji mniejszościowej już w term sheet często uzgadnia się skład organów, sprawy zastrzeżone, obowiązki informacyjne, zasady kolejnych rund i prawa wyjścia. Są to elementy wpływające na codzienne działanie spółki, a nie wyłącznie techniczne dodatki.
Founderzy powinni ocenić nie tylko procent udziałów oddawany inwestorowi, lecz także zakres kontroli, który wiąże się z pakietem.
Co sprawdzić przed podpisaniem
Każda strona powinna umieć wskazać elementy wiążące, warunki zakończenia negocjacji, maksymalny czas wyłączności oraz kwestie pozostawione do dalszych ustaleń. Warto także porównać term sheet z modelem finansowym i rzeczywistymi oczekiwaniami decydentów.
Największe ryzyko powstaje wtedy, gdy strony podpisują krótki dokument z myślą, że szczegóły zostaną łatwo uzgodnione później, mimo że dotyczą one ceny, kontroli lub możliwości wyjścia z inwestycji.
Jak ten problem wygląda w praktyce
Hipotetyczny przykład: Niewiążący dokument zawiera wiążącą blokadę
Strony podpisują term sheet opisany jako niewiążący, ale klauzula wyłączności i poufności ma obowiązywać od razu. Sprzedający przez kilka miesięcy nie może rozmawiać z innym inwestorem, mimo że pierwszy inwestor nie ma twardego obowiązku zamknięcia transakcji.
Kwestie do ustalenia lub sprawdzenia przed działaniem
- Po co stronom term sheet
- Niewiążący nie znaczy pozbawiony znaczenia
- Cena, wycena i sposób zapłaty
- Struktura transakcji
- Due diligence i wpływ wyników badania
- Warunki zamknięcia transakcji
- Wyłączność
Najważniejsze zagadnienia w skrócie
| Zagadnienie | Kluczowa informacja |
|---|---|
| Wstępna wycena i struktura transakcji | Poufność |
| Zakładany harmonogram | Wyłączność negocjacji |
| Planowane prawa inwestora | Koszty, prawo właściwe i rozstrzyganie sporów |
Podstawy prawne
- Ustawa z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych
- Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny
Materiał ma charakter ogólny i nie stanowi porady prawnej w konkretnej sprawie. Właściwe rozwiązanie zależy od stanu faktycznego, dokumentów i celu biznesowego.
Podsumowanie
Najważniejsze elementy term sheetu: wycena, struktura transakcji, due diligence, wyłączność, warunki i zakres wiążących postanowień. Właściwe rozwiązanie powinno odpowiadać dokumentom, rzeczywistemu procesowi i celowi biznesowemu.