Inwestor w startupie – co powinny regulować term sheet i umowa inwestycyjna?

Term sheet porządkuje warunki przyszłej transakcji

Term sheet opisuje główne założenia inwestycji przed przygotowaniem rozbudowanej dokumentacji. Powinien wskazywać kwotę i formę inwestycji, wycenę, strukturę udziałów po rundzie, prawa inwestora, zasady zarządzania, obowiązki founderów, warunki przeprowadzenia inwestycji i zasady przyszłego wyjścia.

Term sheet może być w większości niewiążący, ale nie należy zakładać tego automatycznie. Klauzule dotyczące poufności, wyłączności negocjacji, kosztów czy prawa właściwego często mają być wiążące. Dokument powinien jednoznacznie wskazywać status poszczególnych postanowień.

Pre-money i post-money wpływają na rozwodnienie founderów

Wycena pre-money określa wartość spółki przed inwestycją, a post-money – po jej uwzględnieniu. Różnica wpływa na procent udziałów otrzymywany przez inwestora.

W obliczeniach trzeba uwzględnić nie tylko istniejące udziały, lecz również planowaną pulę programu motywacyjnego, opcje i inne instrumenty, które mogą zostać zamienione na udziały.

Jeżeli inwestor oczekuje utworzenia puli dla zespołu przed inwestycją, ekonomiczny koszt rozwodnienia ponoszą przede wszystkim dotychczasowi wspólnicy. Dlatego term sheet powinien jasno wskazywać, na jakiej podstawie obliczane są procenty.

Inwestycja nie zawsze oznacza wyłącznie nowe udziały

Środki mogą trafić do spółki w zamian za udziały utworzone w wyniku podwyższenia kapitału. Możliwa jest również sprzedaż inwestorowi części istniejących udziałów przez founderów albo połączenie obu wariantów.

Trzeba rozdzielić kwotę przeznaczoną na rozwój spółki od kwoty wypłacanej dotychczasowym wspólnikom. Dokumentacja powinna określać, na co spółka może wykorzystać pozyskane środki oraz czy istotna zmiana budżetu wymaga zgody inwestora.

Liquidation preference określa kolejność podziału środków

Liquidation preference może zapewniać inwestorowi pierwszeństwo otrzymania określonej kwoty przy sprzedaży spółki, likwidacji albo innym wskazanym zdarzeniu.

Klauzula powinna precyzyjnie określać zdarzenia uruchamiające preferencję, wysokość uprzywilejowanej wypłaty, dalszy udział inwestora w podziale ceny, sposób uwzględniania wcześniejszych wypłat i zasady na wypadek ceny niższej od oczekiwanej.

Bez wykonania przykładowych obliczeń founderzy mogą nie dostrzec, że formalnie zachowują wysoki procent udziałów, ale przy określonej cenie sprzedaży otrzymają znacznie mniejszą część środków.

Anti-dilution chroni inwestora przy niższej wycenie kolejnej rundy

Klauzula anti-dilution może zwiększać udział ekonomiczny inwestora, jeżeli kolejna emisja nastąpi po cenie niższej niż w jego rundzie.

Zakres ochrony zależy od przyjętego wzoru oraz wyjątków. Typowe wyłączenia mogą obejmować program motywacyjny, konwersję wcześniej uzgodnionych instrumentów albo emisję w związku z przejęciem innej spółki.

Należy również określić, kto ponosi ekonomiczny koszt zastosowania mechanizmu i jakie czynności korporacyjne będą potrzebne do jego wykonania.

Reserved matters mogą dawać inwestorowi prawo weta

Inwestor często oczekuje zgody na emisję nowych udziałów, istotne zadłużenie, sprzedaż kluczowych aktywów, zmianę profilu działalności, transakcje z podmiotami powiązanymi, zmianę budżetu, powołanie członków zarządu albo wypłatę dywidendy.

Katalog powinien chronić inwestora bez paraliżowania bieżącej działalności. Pomagają w tym progi kwotowe, terminy na wyrażenie zgody oraz zasada, że brak odpowiedzi po określonym czasie wywołuje uzgodniony skutek.

Founderzy mogą zostać objęci vestingiem

Inwestor może oczekiwać, że founderzy pozostaną zaangażowani w spółkę przez określony czas. Dokumentacja może przewidywać możliwość odkupu części udziałów, jeżeli founder odejdzie przed zakończeniem vestingu.

Trzeba rozróżnić odejście z przyczyn niezależnych od foundera od naruszenia obowiązków albo dobrowolnego, przedwczesnego zakończenia współpracy. Konsekwencje powinny być powiązane z precyzyjnie zdefiniowanymi przypadkami good leaver i bad leaver.

Przed inwestycją należy również uporządkować prawa do kodu, znaków towarowych, domen, baz danych i innych kluczowych składników własności intelektualnej.

Zasady wyjścia powinny być ustalone przed inwestycją

Umowa wspólników może regulować prawo pierwszeństwa, tag along, drag along oraz procedurę sprzedaży spółki.

Ważne są: próg uruchomienia drag along, minimalne warunki sprzedaży, zakres odpowiedzialności wspólników wobec nabywcy, podział kosztów transakcji, obowiązek współpracy przy due diligence oraz możliwość sprzedaży części, a nie całej spółki.

Dobrze przygotowane zasady wyjścia ograniczają ryzyko, że pojedynczy wspólnik zablokuje atrakcyjną transakcję albo zostanie zmuszony do ponoszenia nieproporcjonalnej odpowiedzialności.