Najpierw ustal, co klient rzeczywiście odwołał

Wiadomość „wstrzymujemy kampanię” może oznaczać przesunięcie terminu, rezygnację z jednego zamówienia albo zakończenie całej współpracy. Agencja powinna wyjaśnić tę decyzję i sprawdzić jej skuteczność według umowy. Samo zatrzymanie emisji nie rozwiązuje automatycznie umowy ramowej, zamówienia produkcyjnego i umów z twórcami.

Znaczenie ma również przyczyna. Dobrowolna zmiana planów klienta to inna sytuacja niż odstąpienie z powodu wad lub opóźnienia agencji. Nie należy stosować jednego rozliczenia do obu przypadków. Poniższe zasady dotyczą przede wszystkim biznesowej rezygnacji z projektu podlegającego prawu polskiemu, a nie oceny zasadności reklamacji.

Dzieło i stała obsługa mają inne zasady rozliczenia

Przy zamówieniu oznaczonego rezultatu, które stanowi umowę o dzieło, punktem wyjścia jest art. 644 Kodeksu cywilnego. Dopóki dzieło nie jest ukończone, zamawiający może odstąpić od umowy, ale rozliczenie obejmuje umówione wynagrodzenie pomniejszone o to, co wykonawca oszczędził dzięki niewykonaniu pozostałej części. Nie jest to po prostu zapłata za procent ukończenia ani zawsze pełna cena.

Przy usługach, do których przez art. 750 KC stosuje się przepisy o zleceniu, art. 746 § 1 przewiduje zwrot wydatków poczynionych w celu należytego wykonania zlecenia oraz odpowiednią część wynagrodzenia za dotychczasowe czynności. Wypowiedzenie bez ważnego powodu może dodatkowo uzasadniać odszkodowanie. Nie oznacza to automatycznego prawa do wszystkich przyszłych abonamentów. Trzeba sprawdzić umówione zasady wypowiedzenia i rozliczeń oraz wykazać podstawę i wysokość roszczenia.

Umowa może modyfikować wiele ustawowych zasad, ale nie można z góry zrzec się prawa do wypowiedzenia zlecenia z ważnych powodów. Sama nazwa „umowa agencyjna” nie przesądza kwalifikacji prawnej. Produkcja filmu, bieżąca obsługa i zakup mediów w jednym dokumencie mogą wymagać odrębnej oceny.

Faktura od podwykonawcy nie zamyka sprawy

Jeżeli agencja zamówiła studio lub produkcję we własnym imieniu, odwołanie kampanii przez klienta samo w sobie nie zwalnia jej wobec tego dostawcy. Trzeba sprawdzić warunki anulowania, termin zgłoszenia rezygnacji i możliwość odzyskania przedpłaty. Następnie ustalić, czy i na jakiej podstawie ten koszt obciąża klienta.

Przy usługach znaczenie może mieć także art. 742 KC, obejmujący wydatki i zobowiązania zaciągnięte w celu należytego wykonania zlecenia. Nie jest to jednak zgoda na dowolny koszt, przekroczenie zaakceptowanego budżetu lub zakup niezwiązany z kampanią. Agencja potrzebuje dokumentów pokazujących zamówienie, akceptację, termin i warunki rezygnacji.

W rozliczeniu należy oddzielić kwoty rzeczywiście bezzwrotne od tych, które można odzyskać albo których nie trzeba już ponosić. Przy dziele trzeba też uwzględnić, czy koszt produkcji był zawarty w cenie. Dopisanie go ponownie do wynagrodzenia może zawyżyć żądanie.

Rozliczenie zaprojektuj przed rezerwacją produkcji

Praktycznie pomaga powiązanie zgody na kosztorys z konkretnymi rezerwacjami oraz wyznaczenie osoby uprawnionej do ich zatwierdzania. W umowie warto opisać także różnicę między odwołaniem a przesunięciem kampanii, bo dostawca produkcji może inaczej wyceniać oba zdarzenia. Ryzykowne jest poprzestanie na formule „wszystkie wpłaty są bezzwrotne”, bez określenia, za co są należne i jak działają przy różnych podstawach zakończenia umowy.

PRAKTYKA

Jak ten problem wygląda w praktyce

Przykład

Przykład hipotetyczny: film odwołany przed zdjęciami

Agencja ma przygotować oznaczony film za 60 tys. zł. Przyjmijmy, że jest to umowa o dzieło, strony nie zmieniły reguły z art. 644 KC, a klient rezygnuje przed ukończeniem filmu z powodów biznesowych. Cena obejmuje całą produkcję. Po odwołaniu agencja oszczędza 20 tys. zł na niewykonanych pracach, ale musi ponieść 8 tys. zł kosztu rezerwacji studia. Te 8 tys. zł było już uwzględnione w cenie i nie jest oszczędnością. Rozliczenie wynosi więc 40 tys. zł, a nie 48 tys. zł. Jeżeli klient zapłacił wcześniej 15 tys. zł zaliczki na tę cenę, pozostaje 25 tys. zł. Rozpisanie ceny, oszczędności i zaliczki pozwala wyjaśnić spór bez naliczania tego samego kosztu dwa razy.

Zamknij także sprawę materiałów i dalszych zamówień

Porozumienie kończące projekt powinno wskazywać kwotę rozliczenia, uwzględnione wpłaty, termin zapłaty i zakres zamykanych roszczeń. Jeżeli część kosztów zależy od zwrotu przez dostawcę, lepiej przewidzieć późniejsze rozliczenie tej pozycji niż potwierdzać nieznaną kwotę jako ostateczną.

Osobno trzeba ustalić, jakie materiały klient otrzyma i czy może je wykorzystać po zmianie agencji. Samo rozliczenie kosztu odwołanej produkcji nie określa zakresu licencji ani nie zastępuje wymaganej umowy przenoszącej prawa. Równie ważne jest potwierdzenie, które zamówienia zostały zatrzymane i czy pozostała współpraca nadal trwa.

PODSTAWY PRAWNE

Podstawy prawne

  • Kodeks cywilny z 23 kwietnia 1964 r., w szczególności art. 65, art. 353¹, art. 361, art. 627, art. 644, art. 742, art. 746 i art. 750; urzędowy tekst ujednolicony w ELI.
  • Ustawa z 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych, w szczególności art. 41, art. 53 i art. 65; urzędowy tekst ujednolicony w ELI.
Rozwiń tematBranża kreatywna ↗Umowy ↗

Materiał ma charakter ogólny i nie stanowi porady prawnej w konkretnej sprawie. Właściwe rozwiązanie zależy od stanu faktycznego, dokumentów i celu biznesowego.

Podsumowanie

Po odwołaniu kampanii najpierw ustal rodzaj umowy i podstawę zakończenia, a następnie rozlicz wynagrodzenie, koszty, oszczędności i wcześniejsze wpłaty. Zestawienie wydatków nie zastąpi podstawy prawnej, a gotowa kreacja nie rozstrzyga sama o prawach do jej dalszego używania.